|
|
14.10.2007 |
Bayram günlerinde ekonomi disinda yazmayi seviyorum. Duygusal hatta nostaljik takilmak açikcasi hosuma gidiyor. Okuyucularimin da hafif konulari tercih ettiklerini düsünüyorum.
Ancak bu bayram hafta sonuna, yazim ise Bayramin son gününe rasladi. Zaten sehit düsen askerlerimiz, Kuzey Irak’a müdahale ihtimali ve ABD Temsilciler Meclisinin karari bayramin tadini kaçirmisti. Bilgisayarin önünde debelendim ama bir türlü hafifleyemedim.
Sonunda ekonomi yazmaktan baska çare bulamadim. Yayinlanmis ama daha degerlendiremedigim çok veri olmasi da kararimi etkiledi. Degerli okuyucularimin mübarek Seker Bayrami’ni kutlar, saglik, huzur ve refah dilerim.
Maliye politikasi ve kamu borcu
IMF ile mevcut anlasmanin ilkbaharda bitmesi maliye politikasini gündemin tepesine yerlestirdi. Yerine ne gelirse gelsin, maliye politikasinda bir miktar gevseme kaçinilmaz duruyor. Nitekim Basbakan Erdogan bu yönde bir isaret verdi.
Son iki IMF anlasmasi süresince Türkiye neden bu kadar siki maliye politikasi uyguladi? Kamu kesimi faiz-disi fazlasinin milli gelire orani neden yüzde 6.5 gibi rekor düzeyde tutuldu? Sorunun cevabi kamu borç dinamiginde yatiyor. 1990’larin sorumsuz iktisat politikalari kamu borcunu patlatti. Beraberinde faizler de yükselince tehlikeli bir kisir döngü tetiklendi. Tek çare vardi: yüksek faiz disi fazla vermek.
Bu hususun çok iyi anlasilmasi gerekiyor. Maliye politikasinin belirlenmesinde en önemli girdi borç dinamigidir. Enflasyon, büyüme, vs. tüm diger göstergeler ancak borç dinamigi sorunu çözüldükten sonra devreye girerler.
Dolayisi ile önümüzdeki dönemin maliye politikasini degerlendirmek için önce kamu borcunun seyrine bakmak gerekir. Kisir döngü kirildigi ölçüde siki maliye politikasini hakli kilacak gerekçeleri bulmak da zorlasacaktir.
Net borçta hizli düsüs
Ilk yari (Haziran 2007) net kamu borç stogu verileri Hazine tarafindan yayinlandi. Kisaca verileri görelim. Brüt kamu borcu yilbasina kiyasla 7 milyar YTL azalarak 357 milyar YTL’ye gerilemis. Milli gelire orani 5 puan düsüsle yüzde 58’e inmis. Ilk kez brüt borçta Maastricht Kriteri yüzde 60’in altina iniliyor. Kamu menkul varliklari yilbasina kiyasla 3 milyar YTL artarak 108 milyar YTL’ye yükselmis. Milli gelire orani yüzde 18’de sabit kalmis. Esas artisin kamu mevduatinda (5 milyar YTL) oldugunu anliyoruz.
Bu durumda net kamu borcu yilbasina kiyasla 10 milyar YTL azalarak 249 milyar YTL’ye (2003’ün 2 milyar YTL altina) gerilemis. Milli gelire orani 4 puan düsüsle yüzde 41’e inmis. Bu oran 2000’de yüzde 68 iken 2001’de ise yüzde 90’a tirmanmisti. Bilgi için: Net kamu dis borç stogu 14 milyar dolar ya da milli gelirin yüzde 3’üdür.
Sayilar çok açiktir. Kamu borcu kisir döngüsü kesinlikle kirilmistir. Bu somut olgu maliye politikasina yansitilmalidir. |
| |
| |
|
|
Doviz Kurları |
1 EUR : 2,133 YTL
1 USD : 1,703 YTL |
|
|
