|
|
16.10.2007 |
Geçen yazida Haziran 2007 itibariyle kamu kesimi borç stoguna baktik. Borç dinamigi ile maliye politikasi tercihleri arasindaki bagi açikladik. Brüt kamu borcunun milli gelire oraninin yüzde 58’e, net kamu borcunun milli gelire oraninin yüzde 41’e geriledigini gördük.
Bugün Türkiye’nin dis dünya ile varlik-yükümlülük iliskisine bakiyoruz. Iki ayri seride izleniyor. Türkiye’nin net dis borç stogunu Hazine yayinliyor. Kamu kesimi ve özel kesim borç ve alacaklari toplamini yansitiyor.
2007’nin ilk yarisinda Türkiye’nin brüt dis borcu 18 milyar dolar artarak 226 milyar YTL’ye, döviz rezervleri ve diger dis alacaklari ise 12 milyar dolar artarak 108 milyar YTL’ye, böylece net dis borç stogu 6 milyar dolar artarak 118 milyar dolara yükseliyor.
Bu sayiyi ödemeler dengesinden kontrol ediyoruz. Ilk yarida cari islemler açigi 20 milyar dolar. Buna karsilik 12 milyar dolar dogrudan yabanci sermaye yatirimi, 3 milyar dolar borsaya net giris var. Geri kalan 5 milyar dolar dis borç artisi ile tutarli duruyor.
Verilere bakiyoruz
Kamuoyu Merkez Bankasi tarafindan hesaplanan ikinci seriyi ödemeler dengesi kadar iyi tanimiyor. Adi “Uluslararasi Yatirim Pozisyonu.” Üç aylik yayinlaniyor. Ülkenin yurt disinda sahip oldugu tüm varliklari ve yurt disina tüm yükümlülüklerini kapsiyor. Üç ana kalemden olusuyor: Dogrudan yatirimlar, hisse senetleri, borç ve alacaklar.
2007’nin ilk yarisinda Türkiye’nin dis varliklari 15 milyar dolar artisla 158 milyar dolara yükseliyor. Ayrintilara bakiyoruz. Dogrudan yabanci sermaye yatirimlari 2 milyar dolar artisla 11 milyar dolara, yurt disina açilan ticari krediler 1 milyar dolar artisla 9 milyar dolara çikiyor. Gerisi 12 milyar dolar artisla 138 milyar dolara ulasan krediler ve döviz rezervlerinden olusuyor.
Ayni dönemde Türkiye’nin dis yükümlülükleri 56 milyar dolar artisla 399 milyar dolara yükseliyor. Yabanci sermaye yatirimlari 23 milyar dolar artarak 111 milyar dolara, hisse senedi yatirimlari 11 milyar dolar artarak 45 milyar dolara çikiyor. Geriye 22 milyar dolar artarak 243 milyar dolara ulasan dis borçlar kaliyor.
Varliklardan yükümlülükleri düsünce net uluslarasi yatirim pozisyonu elde ediliyor. Beklenecegi gibi, bu sayi Türkiye’de hep eksi oluyor. Ilk yarida 41 milyar dolar artarak 242 milyar dolara ulasiyor. Milli gelire orani 6 puan artisla yüzde 56’ya tirmaniyor.
Dis açigin bedeli
Tanim geregi, cari islemler açiginin net uluslararasi yatirim pozisyonundaki bozulmaya esit olmasi gerekir. Yukarida gördük: Ilk yarida dis açik 20 milyar dolar ama net uluslararasi yatirim pozisyonu 41 milyar dolar eksi veriyor.
Farkin 11 milyar dolari yabanci sermaye yatirimlarindan geliyor. Yabanci sirketlerin sermayelerine ekledikleri birikmis kârlar ödemeler dengesinde gözükmüyor. 8 milyar dolari ise borsanin yükselmesi sonucunda olusan degeri yansitiyor. Yani akim ve stok hesaplari tutuyor.
Sonuç bence çok açiktir. Ilk yarida Türkiye’nin dis dünyaya karsi net yükümlülügündeki artis zaten devasa olan dis açiginin iki katindan fazladir. Yabanci sermaye yatirimlari ile finanse edilen dis açiklarda sorun görmeyenlere duyurulur. |
| |
| |
|
|
Doviz Kurları |
1 EUR : 2,133 YTL
1 USD : 1,703 YTL |
|
|
