|
Apel |
Pay bedelinin taksitle ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda,
ortaklık yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıya
denir. |
|
Aracı Kuruluş |
Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu’nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır. |
|
Aracı Kurum |
Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim
ortaklıklardır. |
|
Aracılık |
Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar
tarafından, kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi
namına ve başkası hesabına alım satımıdır. |
|
Aracılık Yüklenimi |
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının
satılacağının aracı kuruluş veya kuruluşlar tarafından ihraçcı
şirkete taahhüt edilmesidir. İki türlü olur: bakiyeyi yüklenim
veya tümünü yüklenim. |
|
Arbitraj |
Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli maden,
tahvil ve hisse senedi alıp satma işlemidir. |
|
Ayı Piyasası |
Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği
beklentisinin hakim olduğu piyasalardır. Bu piyasalarda kişiler
ellerindeki hisse senetlerini gelecekte daha düşük fiyattan satın
alabilecekleri düşüncesi ile satarlar. |
|
Bağımsız Dış Denetim |
Ortaklıkların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak
veya Kurulca istenecek mali tablolarının, genel kabul görmüş
muhasebe kavram ilke ve standartlarına uygunluğu ile bilgilerin
doğruluğunun ve gerçeği dürüst bir biçimde yansıtıp
yansıtmadığının, denetçiler tarafından denetim ilke ve
kurallarına göre, defter, kayıt ve belgeler üzerinden
incelenmesini ve tespit edilen sonuçların rapora bağlanmasını
ifade eder. |
|
Bağlı Ortaklık |
İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında oy
hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına
sahip olduğu iştiraklerdir. |
|
Bakiyeyi Yüklenim |
Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka arz
yoluyla satışında, satılmayan kısmın tamamının, bedeli satış
süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınacağının satışı
yapana karşı taahhüt edilmesini ifade eder. |
|
Banka Bonoları |
Kalkınma ve Yatırım Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip,
ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası
aracıdır. |
|
Banka Garantili Bonolar |
Kalkınma ve Yatırım Bankalarından kredi kullanan ortaklıkların,
bu kredilerin teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip,
alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden, bu krediyi
kullandırmış olan bankaca kendi garantisi altında ihraç edilen
bir sermaye piyasası aracıdır. |
|
Baz Fiyat |
Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt
fiyat limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas
teşkil eden fiyattır. |
|
Başlangıç Sermayesi |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sahip olmaları
zorunlu asgari çıkarılmış sermayeleridir. |
|
Başlangıç Teminatı |
Vadeli işlem sözleşmesinde uzun veya kısa pozisyonalan
yatırımcının pozisyon açarken yatırması gereken teminattır. |
|
Bedelli Sermaye Artırımı |
Şirketlerin sermaye artırımı karşılığında çıkardıkları hisse
senetlerini nominal değerinden veya daha yüksek bir fiyattan
satmak suretiyle gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarına denir.
Söz konusu hisse senetleri ortaklara satılabileceği gibi (rüchan
hakkının kullandırılması), ortaklar dışındaki yatırımcılara da
satılabilir. (rüchan haklarının kısıtlanması). Bedelli sermaye
artırımına katılım bedeli belli bir süre ile sınırlıdır. |
|
Bedelsiz Sermaye Artırımı |
Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye
artırımı karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel
almaksızın ortaklarına dağıtarak gerçekleştirdikleri sermaye
artırımlarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma hakkı bir süre ile
sınırlandırılamaz. |
|
Birincil Piyasalar |
Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin
doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir
anlatımla, menkul kıymetlerin ihraçcı kuruluşlarca tasarruf
sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu piyasalardır. |
|
Blok Satış |
Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10’unu
aşan satış işlemidir. |
|
Boğa Piyasası |
Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa
geçtiği dönemi ifade eder. |
|
Borsa Eksperleri |
Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili iç
yönetmelikte belirtilen esaslara göre karşılaştırılması ile
fiyatların teşekkülünü izleme ve alım satım işlemlerinin
sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir. |
|
Borsa Emirleri |
Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans
içinde borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında borsa emrine
dönüşür. |
|
Borsa Fiyatı |
Borsada belirli kurallara göre işleyen organize pazarlarda işlem
gören menkul kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına
göre oluşan fiyatıdır. |
|
Borsa Payı |
Borsa üyelerinin, Borsa’da gerçekleştirdiği işlem hacmine göre
hesaplanarak Borsa’ya ödenen meblağ olup Borsa Yönetim Kurulu’nca
belirlenir. |
|
Borsa Üyeleri |
Sermaye Piyasası Kurulu’ndan yetki belgesi ve Borsa’dan üyelik
belgesi almış aracı kuruluşlardır. |
|
Bölgesel Pazarlar (Kot Dışı Pazar) |
Ulusal (Kot İçi) Pazar’da işlem görme koşullarını taşımayan ve
Borsa Yönetim Kurulu’nca geçici veya sürekli olarak Ulusal
Pazardan çıkarılmasına karar verilen şirketlerin hisse
senetlerine likidite sağlamak, bu hisse senetlerinin fiyatlarının
düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde
oluşmasını temin etmek amacıyla kurulan pazardır. |
|
Broker |
Borsamız mevzuatında Üye temsilcisi kavramı kabul edilmiş
olduğundan tanım “Üye Temsilcisi” maddesi altına alınmıştır. |
|
Çapraz İşlem |
İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumunu ifade
eder. Bu şekilde işlem oluşturmaya yönelik emirler (Cross Orders),
belirli kurallar dahilinde işlleme tabi olurlar. |
|
Çıkarılmış Sermaye |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış
hisse senetlerini temsil eden sermayeleridir. |
|
Çok Fiyat-Sürekli Müzayede Sistemi |
Çok fiyat yöntemi; bir menkul değer için verilen alım satım
emirlerinin fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak
teker teker karşılaştırılması sonucunda oluşan fiyatlarla alım
satım işleminin gerçekleştirilmesidir. |
|
Defter Değeri |
İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile bulunan
özvarlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına bölünmesi
ile bulunur. |
|
Depo Sertifikası |
Yerel bir saklama kuruluşunda depo edilen yabancı menkul
kıymetleri temsilen çıkarılan ve bu menkul kıymetlerin verdiği
hakları aynen sağlayan, bunlara özdeş, hamiline yazılı, nominal
değeri temsil ettiği yabancı menkul kıymetin para birimi
cinsinden ifade edilen sermaye piyasası aracıdır. |
|
Devlet İç Borçlanma Senetleri |
Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının
finansmanı amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel
adıdır. |
|
Devlet İç Borçlanma Senetleri Endeksleri |
Bu tür menkul kıymetlere yatırım yapanlarının kıymetleri fiyat ve
getirilerindeki gelişmeleri basit ve anlaşılabilir göstergeler
yardımıyla izleyebilmelerini sağlamak amacıyla
oluşturulmuşlardır. Ayrıca yatırımcıalrın sabit getirili menkul
kıymetlere yaptıkları yatırımlar ile diğer yatırım seçenekleri
arasında kolay karşılaştırma yapabilmelerini sağlar. |
|
Devre Kırıcılar |
Menkul kıymet borsalarında piyasanın belirlenen bir süre
içerisinde, belirlenen bir seviyede düşüş göstermesi durumunda,
hisse senedi ve vadeli endeks piyasalarında, alış ve satış
emirlerindeki dengesizlik nedeniyle oluşabilecek aşırı düşüşlerin
önlenebilmesi amacıyla, işlemlerin geçici olarak durdurulması
uygulamasıdır. |
|
Dışarıda Yerleşik Kişi |
Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dişarıda
yerleşik kişidir. |
|
Emir Bölme |
Girilen bir emrin, orijinal emrin fiyatına eşit ya da orijinal
emrin fiyatından daha iyi fiyatlı yeni emirlere bölünmesidir.
Emir bölünmesi gerçekleştirildiğinde, bölünen emirlerin toplam
miktarının (toplam emir miktarının) ilk miktara eşit veya daha
büyük olması zorunludur. |
|
Emir İyileştirilmesi |
Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde aşağıya
çekilerek fiyat önceliğinin değiştirilmesidir. |
|
Emisyon Primi |
Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir
fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer
arasında oluşan farktır. Bu gelir, ortaklıklar için vergiden muaf
bir gelir olup bilançolarının pasif bölümünde özkaynak kaleminde
yer alır. |
|
En İyi Gayret Aracılığı |
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının
izahnamede gösterilen satış süresi içinde satılmasını, satılmayan
kısmın ise ihraçcıya iadesini ifade eder. |
|
Eurotahvil |
İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki
bir döviz cinsinden ve uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile
bir banka ve/veya sendikasyon tarafından birden fazla ülkede
eşannlı olarak ihraç edien, genellikle hamiline kayıtlı
tahvilerdir. |
|
Fesih |
Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına
bağlı olarak ya da kanunlarda belirtilen şartlardan birinin
gerçekleşmesi halinde sona erdirilmesidir. Sözkonusu durum
gerçekleştiğinde Ortaklık hisse senetleri Borsa kotundan da
çıkarılır. |
|
Finansman Bonoları |
İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç
ettikleri emre veya hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası
aracıdır. |
|
Fiyat Adımı |
Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en
küçük fiyat değişimidir. |
|
Fiyat Endeksleri |
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak
hesaplanan endekslerdir. |
|
Fiyat Kotasyonu Vermek |
Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası
aracında seans sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır. |
|
Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı |
Her hisse senedi için, seans içinde
önerilebilecek en düşük ve en yüksek fiyatlar o hisse senedi için
fiyat marjını oluşturur. Mevcut uygulamada bu limitler baz
fiyatın % 10 altı ve üstüdür. |
|
Fiyat Önceliği |
Hisse Senetleri Piyasası’nda daha düşük fiyatlı satım
emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek
fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden
önce karşılanmasını ifade eder. |
|
Forward İşlemler |
Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli bir ürünün
teslim edilerek karşılığının ödeneneceğinin iki tarafın bibirine
taahhütte bulunmasıdır. |
|
Futures Piyasaları |
Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward)
sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye
konu teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir
teslimat tarihinden alınıp satılmaktadır. |
|
Gayrimenkul Sertifikaları |
İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan
gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç
ettikleri, değerleri birbirine eşit, hamiline yazılı menkul
kıymettir. |
|
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları |
Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası
araçlarından oluşan portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı
projelere yatırım yapan sermaye piyasası kurumlarıdır. |
|
Gelir Ortaklığı Senetleri |
Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu,
telekomünikasyon sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve
hava limanları ile benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına
ait olanlarının gelirlerine, ortak olunması için çıkarılan
senetlerdir. |
|
Genel Finans Ortaklıkları |
Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek
düzenlenen varlığa dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka arzı
amacıyla kurulan anonim ortaklıklardır. |
|
Getiri Endeksleri |
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra
şirketlerin ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan
endekslerdir. |
|
Gözaltı Pazarı |
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler ve/veya hisse
senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı durumların
ortaya çıkması, hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketler
tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli aydınlatılmasına ve
mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi,
yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği hisse
senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici ya da
sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması
nedeniyle şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması
durumlarında, sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, hisse
senetlerinin likidite imkanını kesintiye uğramadan İMKB
bünyesinde işlem görebileceği pazardır. |
|
Halka Açık Anonim Ortaklık |
Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka
arz edilmiş sayılan anonim ortaklıklardır. |
|
Halka Açıklık Oranı |
Halka açık hisselerin nominal değerleri
toplamının, tüm hisselerin toplam nominal değerlerine oranını
ifade eder. |
|
Halka Arz |
Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her
türlü yoldan halka çağrıda bulunulmasını; halkın bir anonim
ortaklığa katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse
senetlerinin borsalar veya diğer teşkilatlanmış piyasalarda
devamlı işlem görmesini; halka açık anonim ortaklıkların sermaye
artırımları dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade eder. |
|
Halka Arza Aracılık |
Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına
aracılıktır. |
|
Hazine Bonosu |
Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan
ve iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir. |
|
Hedging |
Nakit piyasada bulunulan bir pozisyondan oluşan risklerden diğer
piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak korunmadır. |
|
Hisse Senedi |
Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın
sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden, yasal şekil
şartlarına uygun olarak düzenlenmiş, kıymetli evraktır. |
|
Hizmetler Endeksi |
Hizmetler sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan hisse
senetleri piyasası endeksidir. |
|
İçerden Öğrenenlerin Ticareti |
Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz
kamuya açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere
menfaat sağlamak amacı ile kullanarak, sermaye piyasasında işlem
yapanlar arasında fırsat eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar
sağlamak veya bir zararı bertaraf etmektir. |
|
İflas |
Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle
faaliyetlerinin sona erdirilmesidir. |
|
İhraç |
Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp,
halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışıdır. |
|
İhraçcı |
Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar,
mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu
iktisadi teşebbüsleri, mahalli idareler ile bunlarla ilgili özel
mevzuatları uyarınca faaliyet gösteren kuruluş idare ve
işletmelerdir. |
|
İkincil Piyasalar |
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem
gördüğü piyasalardır. |
|
İlâve Kotasyon |
Hisse senetleri Borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye
artırımı nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin kotasyon
işlemini ifade eder. |
|
İlk Kotasyon |
Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını,
ortaklığın borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa
kotuna alınmasını ifade eder. |
|
İmtiyazlı Hisse Senedi |
Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile,
sahiplerine temettü ödemesi, rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı
gibi konularda ayrıcalık tanıyan senetlerdir. |
|
İntifa Senetleri |
Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı
kimselere çeşitli hizmetler ve alacak karşılığı olarak kuruluştan
sonra verilen ve sermaye payını temsil etmeyen hisse
senetleridir. |
|
İrtibat Büroları |
Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası
faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil
etmekle görevli hizmet birimleridir. İrtibat büroları sadece
müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilirler. |
|
İşlem Birimi |
Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem
yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem
birimi olarak “lot” ibaresi kullanılır. |
|
İşlem Hacmi |
Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin
içerdiği hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde
edilen yekünlerin toplanmasıdır. |
|
İşlem Miktarı |
Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılan
(el değiştiren) menkul kıymet adedidir. |
|
İştirak |
Bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın
yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma
anlamında devamlı bir bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı sermaye
ve yönetim ilişkisidir. |
|
İtfa |
Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın
geri ödenmesidir. |
|
İzahname |
Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında
ortaklıklarca halkı şirket ve hisse senetleri konularında
bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken belgedir. |
|
Kalanını İptal Et (KİE) |
Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen
veya tamamen gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif
olarak görünmeyerek sistem tarafından otomatik olarak iptal
edildiği emir türüdür. |
|
Kamuyu Aydınlatma |
Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini
sağlamak, tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin
zamanında bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla, sermaye
piyasası araçlarının değerini ve yatrımcıların yatırım
kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmelerin (özel
durumların) kamuya açıklanmasıdır. |
|
Kapanış Fiyatı |
Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son işlemin
fiyatıdır. |
|
Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi (KOB) |
Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına
giren tüm faaliyetlerin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını
karşılamak amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri bir tür
sermaye piyasası aracıdır. |
|
Katılma İntifa Senedi |
Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip
olmaksızın kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve
yeni pay alma gibi haklar sağlayan bir kıymetli evraktır. |
|
Kaydi Takas |
Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para
alacaklarının hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile
menkul kıymet alacaklarının hesaben teslimidir. |
|
Kayıtlı Sermaye |
Ortaklıkların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla,
Yönetim Kurulu Kararıyla, Türk Ticaret Kanunu’nun sermayenin
artırılmasına dair hükümlerine tabi olmaksızın
çıkartabilecekleri, azami hisse senedi miktarını gösteren,
Ticaret Sicili’ne tescil edilmiş sermayeleridir. |
|
Kısa Pozisyon |
Bir malı, menkul kıymeti veya vadeli işlem sözleşmesini
satmaktır. |
|
Konkordato |
Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun
alacaklıları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda
alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu alacaklarının
belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri kalan borçlarını
bir plan dahilinde ödemeyi kabul eder. Konkordato, Ticaret
Mahkemesi’nin onayı ile geçerlilik kazanır. |
|
Kotasyon |
Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır.
Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa
tarafından gerekli görülen şartları yerine getirmiş olduğu
anlaşılır. |
|
Kredili Menkul Kıymet İşlemleri |
Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması
koşulu ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme
hükümleri çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle
menkul kıymet alınmasını ifade eder. |
|
Kullanım fiyatı |
Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun
kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağıu fiyattır. |
|
Kupon |
Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı,
bedelli/bedelsiz sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını
teminen hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak
numaralandırılmış kıymetli evraktır. |
|
Kupür |
Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere
göre, her birimine verilen isimdir. |
|
Kurtaj |
Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri
işlemler karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla
hesaplanan tutarı üzerinden müşterilerinden aldıkları
komisyondur. |
|
Kurucu Hisse Senetleri |
Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK. Madde: 402) verdiği yetkiye
dayanarak Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye
artırımında, kuruculara ya da önemli hizmeti geçenlere, şirket
kârının bir kısmına iştirak hakkı temin etmek üzere nama yazılı
olarak çıkartılan bedelsiz hisse senetleridir. Kurucu hisse
senetleri, belli bir sermaye payını temsil etmediği gibi,
şirketin yönetimine katılma hakkını da vermez. |
|
Kurumsal Yatırımcılar |
Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen
paralardan ya da tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı
kaynaklardan oluşan fonları yatırıma yönelten kurum, kuruluş veya
örgütlerdir. |
|
Küsurat Emir |
İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından daha az
miktarlar için verilmiş emirlerdir. |
|
Limitli Emir |
Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en
yüksek fiyatı; satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı
belli ettiği emir tipidir. |
|
Lot |
Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse
Senetleri Piyasası’nda, 1 lot; 1.000.-TL nominal değerli 1000
adet hisse senedini veya 1.000.000 TL nominal değerli hisse
senedini ifade eder. |
|
Limit Değerli Emirler |
Özel limit fiyatlı emirlerin belirli bir tutar sınırı konmuş
şeklidir. Özel limit fiyatlı emre ilaveten maksimum işlem değeri
“TL” olarak yazılır. Sistem, belirtilen tutardan fazla olmamak
şartıyla, belirtilen fiyat seviyesine kadar, en iyi fiyatlı
emirlerden başlıyarak tüm fiyat seviyelerinde işlem
gerçekleşmesine olanak sağlayacaktır. Eğer belirtilen fiyat
seviyesine ulaşmadan girilen tutar karşılandıysa, karşılanan
tutardan fazla işlem olmasına sistem izin vermeyecektir. |
|
Limit Fiyatlı Emirler |
Fiyat ve Miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen
olmazsa, gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak görünür. |
|
Mahsup |
Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları
doğrultusunda diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını
ödemede kullanabilmeleridir. |
|
Mali Piyasalar |
Tasarruf fazlası olan ekonomik birimlerle tasarruf açığı (fon
ihtiyacı) olan ekonomik birimler arasında fon akımlarını
düzenleyen kurumlar, akımı sağlayan araç ve gereçler ile bunları
düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan yapıya mali piyasa
(finans kesimi) denir. Bu piyasalar kısa vadeli fon akımlarını
kapsayan Para Piyasası (Money Market); orta ve uzun vadeli fon
akımlarından oluşan Sermaye Piyasası (Capital Market); Döviz
Piyasası (Foreign Exchange Market) ve Altın Piyasası (Gold
Market) şeklinde gruplandırılabilir. |
|
Maktu Teminat |
Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem
yapabilmek için yatırılması gereken teminatın tüm aracı
kuruluşlar için sabit tutar olarak belirlenen kısmıdır. |
|
Maksimum Lot |
Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine limit
fiyatlı emir olarak bir defada girilebilen en yüksek miktardır. |
|
Menkul Kıymet |
Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil
eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren,
misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve
şartları SPK’ca belirlenen kıymetli evraktır. |
|
Menkul Kıymet Borsaları |
Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş
piyasalardır. |
|
Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri |
Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede
belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış
amacıyla ödünç alan tarafa, belirli bir dönem için menkul
kıymetlerin verilmesi ve aynı cins menkul kıymetlerin mislen geri
alınmasını ifade eder. |
|
Merkezi Takas |
Borsa’da gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine Borsa’da
sonuçlandırılmasıdır. |
|
Munzam Teminat |
Üçer aylık dönemlerde, her bir temerrüt matrahı 20 milyon TL.
veya üstü olmak kaydıyla, Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden
kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek birden fazla
günde Borsaca geçerli kabul edilmeyen şekilde savunmalı olarak
temerrüde düşen üyelerin, toplam temerrüt matrahının % 10’u
oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı takdirde ödenen
aradaki farka munzam teminat denir. |
|
Müşteri Emirleri |
Müşterilerin Borsa’da menkul kıymet alıp satmak amacıyla Borsa
üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir. |
|
Müşteri İsmine Saklama Sistemi |
Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip
edilem alt hesapların Takasbank’ın yapacağı düzenleme ile isme
çevrilmesini, her bir yatırımcı için verilecek sicil numarası ile
takip edilerek yatırımcının kimlik bilgilerinin tespitinin mümkün
hale getirilmesini ve müşterilerin menkul kıymetlerini bloke
edebilmesini amaçlayan sistemdir. |
|
Nakit Piyasalar |
Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı
piyasalardır. |
|
Nama Yazılı Hisse Senetleri |
Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı
olduğu ve şirketin pay defterine bu adın kaydedildiği hisse
senetleridir. |
|
Net Aktif Değeri |
Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle
bir yıl) düzenlenen bilançodaki net aktif tutarının hisse senedi
sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir. |
|
Net Bakiye Prensibi |
Hisse Senetleri Piyasası’nda gün içinde yapılan
iki seansta gerçekleşen işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin,
hem aynı menkul kıymet üzerinde yaptıkları alım satımları ve hem
de nakit olarak borç ve alacakları birbirine mahsup edilir.
Üyeler, takasa kalan net tutar kadar borçlu veya alacaklı
olurlar. Böylece her aracı kuruluş için gün sonunda ve tüm
işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı ile her menkul
kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borcu/alacağı bulunur. |
|
Nominal (İtibari) Değer |
Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı
olan fiyattır. Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir. |
|
Normal Emir |
Küsüratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem birimi
ve katları halinde verilmiş olan emirlerdir. |
|
Opoze Hisse Senedi |
Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse
senedidir. |
|
Opsiyon Sözleşmesi |
Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya
finansal göstergeyi belli bir fiyattan ileride önceden
belirlenmiş bir tarihte veya öncesinde alma veya satma hakkıdır. |
|
Opsiyon Pirimi |
Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden
belirlenmiş bir kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti
belli bir tarihte, veya öncesinde satın alma veya satma hakkını
elde etmek amacıyla opsiyon sözleşmesini satan tarafa ödediği
fiyattır. |
|
Oransal Teminat |
Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa
üyelerinin Hisse Senetleri Piyasası’nda gerçekleştirdikleri
işlemlerin günlük ortalama tutarının % 4’üdür. |
|
Ortalama Teminat |
Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa
üyeleri için hesaplanan oransal teminat tutarlarının basit
ortalamasıdır. |
|
Otomatik İşleme Kapama |
Bir menkul kıymet yada menkul kıymet
grubununfiyat ve/veya işlem miktarının, belirlenen bi r süre
içerisinde belirlenen bir parametreyi aşan bir değişim göstermesi
durumunda, o menkul kıymetlere aitişlemlerin geçicibir süre için
otomatik olarak durdurulmasıdır. |
|
Ödenmiş Sermaye |
Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt
edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır. |
|
Özel Denetleme |
Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye
Piyasası Kurulu’na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu
kapsamında olup, birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan
anonim ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarından
Kurul’ca belirlenenlerin mali tablo ve raporlarının
denetlenmesidir. |
|
Özel Emir |
Borsa Yönetim Kurulu’nca her hisse senedi için ayrı ayrı
belirlenmiş olan “bir seferde girilebilecek işlem miktarı”nı aşan
ve blok satış miktarından az miktarlı olan emirlerdir. |
|
Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler |
Emir miktarının “Sıfır-0” olarak girildiği, sadece fiyat
verilerek sisteme aktarılan emirlerdir. Belirli bir fiyata kadar
olan bütün emirleri karşılamak amacı ile girilir. Bu emirler,
belirtilen fiyat seviyesine kadar tüm fiyat seviyelerindeki
emirleri karşılar |
|
Özel Sektör Tahvilleri |
Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir.
Vadeleri en az iki yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir ve
sabit veya değişken faizli olarak ihraç edilebilir. Kupon
ödemeleri yılda 1,2 ya da 4 defa olabilir. |
|
Piyasa |
İtalyanca “piazza” kelimesinden dilimize
geçmiştir. Genel anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile
bunları satın almak isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve
fiyatların oluşumunu ifade eder. Arz ve taelbin karşılaşması
çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Farsça “bazar” kökeninden
gelen pazar terimi de piyasa anlamına gelir. |
|
Piyasa Emri |
Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından işlemin
gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en büyük avantajı,
emrin hemen yerine getirilebilme olanağıdır. |
|
Piyasa Fiyatı |
Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu
oluşan fiyatıdır. |
|
Piyasa Gözetimi |
Borsa’da işlem gören menkul kıymetlerde gerçekleşen olağandışı
fiyat ve/veya miktar hareketlerinin, sözkonusu borsanın ilgili
birimi ve/veya piyasanın yasal düzenleyicisi konumunda olan kurum
tarafından, yapay piyasa ve içeriden öğrenenlerin ticareti gibi
yasal olmayan aktivitelerin tespit edilebilmesi amacıyla
izlenmesi ve incelenmesi. |
|
Piyasaya Göre Ayarlama |
Vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alındığı tarihten itibaren
cari uzlaşma fiyatı ile bir önceki gün piyasada oluşan uzlaşma
fiyatı arasındaki farkın, açık pozisyon sahiplerinin hesaplarına
yansıtılmasıdır. |
|
Piyasa Yapıcı |
Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve
görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir
piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabınaçift
taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı kuruluştur. |
|
Portföy |
Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden
fazla kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir. |
|
Portföy Yöneticiliği |
Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye
piyasası araçlarından oluşturulan portföylerin müşteriler
hesabına vekil sıfatıyla yönetilmesidir. |
|
Rating (reyting) |
İhraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç
niteliğindeki menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.)
anapara ve faizini zamanında geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde
sahip olduklarını göstermek amacıyla bağımsız kuruluşlar
tarafından yapılan değerlemedir. |
|
Referans Fiyat |
Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat
limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili
yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması
amaçlanan fiyattır. Sadece Rüchan Hakkı Kupon Pazarı’nda işlem
görmeye başlayacakyeni pay alma kuponları için hesaplanır. |
|
Repo |
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş
valöründe geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle
satımı). |
|
Re’sen Alım/Satım |
Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreyi
doldurması halinde, sürenin bitimini takip eden ilk iş günü işlem
konusu hisse senetlerinin temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre
Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü’nce elektronik ortamda ayrı
hisse koduyla, cari fiyattan alım satımının yapılmasıdır. |
|
Temerrüt Alış/Satışı |
|
Resmi Müzayede Pazarı |
Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi
dairelerin Borsa’da yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet
satım işlemlerinin yapıldığı pazardır |
|
Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı |
Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas
olarak sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla risk sermayesi
yatırımlarına yönelten halka açık anonim ortaklıklardır. |
|
Rüçhan Hakkı |
Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların
öncelikle katılma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı
“Yeni Pay Alma Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi
ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. |
|
Rüçhan Hakkı Pazarı |
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin nakdi sermaye
artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi
içinde sözkonusu hisse senedi üzerinde bulunan yeni pay alma
kuponunun alınıp satılabilmesi için, Borsa’ca belirlenecek süre
içinde açılan pazardır. |
|
Sabit Getirili Menkul Kıymetler |
Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı
temsil eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde
çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan
borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre
kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar.
Sabit getirili menkul kıymetler vade sonuna kadar elde
tutulmaları halinde belirli bir getiriyi garanti eder. |
|
Saklama Kuruluşu |
Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve
kuruluşlardır. |
|
Seans |
Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir. |
|
Sermaye Artırımı |
Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış
sermayenin artırılmasıdır. |
|
Sınırlı Denetleme |
Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar,
aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının
düzenleyecekleri ara mali tabloların, sürekli denetleme ile
görevli bağımsız denetleme kuruluşları tarafından incelenmesi ve
rapora bağlanmasıdır. |
|
Sürekli Denetleme |
Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel
kabul görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk
yönünden, defter, kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir. |
|
Sürdürme Teminatı |
Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının, vadeli
işlemler piyasasındaki olumsuz fiyat değişmeleri sonucu oluşan
zarar dolayısıyla, ineceği asgari teminat seviyesini gösteren
tutardır. |
|
Taban Fiyatı |
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük
fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne
alınarak ayrı olarak hesaplanır. |
|
Tahsisli Satış |
Sermaye artırımlarında artırılan sermayeyi temsil eden hisse
senetleri ile mevcut hisselerin hissedarlarınca, halka arz
edilmeyerek, doğrudan dışarıda yerleşik kişilere, kayıt öncesi
belirlenmiş yurtiçinde yerleşik kişilere tahsisli olarak veya
Borsa’nın ilgili pazarında toptan satışıdır. |
|
Tahvil |
Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun
vadeyle, ödünç para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve
ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları borç senetleridir. |
|
Takas |
Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve
alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir. |
|
Talon |
Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir. |
|
Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri |
Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile
sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan
miktarın, hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan
değerdir. |
|
Tavan Fiyatı |
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek
fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne
alınarak ayrı olarak hesaplanır. |
|
TEFE |
Toptan Eşya Fiyat Endeksidir. |
|
Teknik Analiz |
Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar ve
grafikler yardımıyla geleceği tahmin etmede kullanıldığı bir
değerleme yöntemidir. |
|
Temellük |
Alacağın devralınması. |
|
Temerrüt |
Borsa’da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği
ödeme veya menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler
içinde gerçekleştirilmemesi sonucu oluşan durumdur. |
|
Temettü / Kâr Payı |
Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut
ortakların pay alma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı
“Kâr Payı Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına
gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa’da işlem gören şirketler
kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse senedi şeklinde
dağıtılabilir. |
|
Teminat |
Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve
borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa
tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir. |
|
Teminat Tamamlama Çağrısı |
Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış
bulunan teminatın sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi vya daha
altına düşmesi durumunda, yatırımcının teminatını başlangıç
teminatı seviyesine çıkarması için borsa tarafından yapılan
çağrıdır. |
|
Temlik |
Alacağın Devredilmesi. |
|
Ters Repo |
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp, bitiş
valöründe geri satılmasıdır (Menkul kıymetin geri satım vaadiyle
alımı). |
|
Tescil |
Borsa’da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğruda, Borsa
dışında gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise bu
işlemlerin Borsa’ya bildirimi sonrasında Borsa kaydına alınması
işlemidir. |
|
Tescile Mesnet Belge |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda, sermaye
artırımı işlemleri tamamlandıktan sonra sermaye artırımının
tescili için, Sermaye Piyasası Kurulu’nca verilen ve ödenmiş
hisse senedi tutarını gösteren belgedir. |
|
Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi |
Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa
olan borçlarını ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi
prensibidir. |
|
Tezgah Üstü Piyasalar |
Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan gevşek ve
gayriresmi nitelikteki borsa dışı piyasalardır. |
|
Toptan Satışlar Pazarı |
Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın
üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık
ortamında organize bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan
pazardır. |
|
Tranş |
Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem yapabilme limiti içerisindeki
her bir kademedir. |
|
TÜFE |
Tüketici fiyat endeksi |
|
Tümünü Yüklenim |
Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından önce
tam ve nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka
satılacağının, satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir. |
|
Türev Piyasalar |
İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak
üzere herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım
satımının yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı
forward, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir. |
|
Ulusal 100 Endeksi |
1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla
sayısı 100 şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik Endeks!in
devamı niteliğindedir. Ulusal Pazar’da işlem gören, yatırım
ortaklıkları hariç önceden belirlenmiş şartlar yanında sektörel
temsil kabiliyeti de gözönünde bulundurularak seçilmiş hisse
senetlerinden oluşmakta ve İMKB-30 hisse senetlerini otomatik
olarak kapsamaktadır. |
|
|
|
Hisse Senetlerinin fiyatları ve her bir hisse senedinin; aynen
saklamada bulunanlar hariç, Takasbank saklamasında bulunan hisse
senedi sayısının toplam hisse senedi sayısına oranları, baz
alınarak piyasa değeri ağırlıklı olarak hesaplanır ve hisse
senetleri piyasasının genel bir göstergesidir. |
|
Ulusal – 30 Endeksi |
Vadeli İşlemler Piyasası’nda kullanılmak üzere, yatırım
ortaklıkları hariç Ulusal Pazar’da işlem gören şirketlerden
önceden belirlenmiş şartlar yanında, piyasa değeri ve likiditesi
yüksek olanlardan sektörel temsil kabiliyeti de gözönünde
bulundurularak seçilen 30 hisse senedinden oluşan endekstir. |
|
Hizmetler Endeksi |
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe yer
alan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler
dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir. |
|
Mali Endeks |
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece mali sektörde yer alan
şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate
alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir. |
|
Sınai Endeks |
Ulusal Pazar’da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe yer alan
şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate
alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir. |
|
Ulusal Pazar |
Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil
olan ve olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi
için alım satım işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır. |
|
Uluslararası Pazar |
İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde
“Serbest Bölgeler Mevzuatına” göre faaliyet gösterecek esas
olarak eski Doğu Bloku Ülkeleri, Türk Cumhuriyetleri ve Orta Doğu
ülkelerindeki şirketlere ait menkul kıymetlerin işlem göreceği
pazardır. |
|
Uyuşmazlık Komitesi |
Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya üyeler
ile müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan
çözülmesine yardımcı olan komitedir. |
|
Uzlaşma Fiyatı |
Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük
kar/zarar ve teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan
fiyattır. Genelde seansın sonuna doğru oluşan fiyatların
ortalaması şeklinde hesaplanır. |
|
Uzun Pozisyon |
Bir malı, menkul kıymeti veyavadeli işlem sözleşmesini satın
almaktır. |
|
Üye Temsilcisi |
Borsa’da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir |
|
Vadeli İşlem Piyasaları |
Standartlaşmış vadeli işlme sözleşmelerinin işlem gördüğü, takası
bir takas kurumu tarafından garanti edilen ve Borsa bünyesinde
işleyen piyasalardır. |
|
Vadeli İşlem Sözleşmeleri |
Sözleşmenin taraflarına bugünden, belirlenen ileri bir tarihte
üzerinde anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış miktar ve
kalitedeki bir malı veya kıymeti satın alma veya satma
yükümlülüğü getiren sözleşmedir. |
|
Vadeye Kalan Gün |
Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan
gün sayısıdır. |
|
Valör |
İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir
ifade ile menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği (takas)
tarihtir. |
|
Varlığa Dayalı Menkul Kıymet |
İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya
temellük edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri
kıymetli evraktır. |
|
Volatilite/ Oynaklık |
Bir menkul kıymetin fiyatının veya piyasanın genelinin kısa bir
zaman aralığı içerisinde gösterdiği dalgalanma özelliği.
Oynaklığı yüksek bir menkkul kıymetin fiyatında hızlı değişim ve
aşırı dalgalanma özellikleri görülür. |
|
Yabancı Hisse Senedi |
Yabancı ortaklıklarca bulundukları ülke mevzuatına uygun olarak
çıkarılan ve ortaklık hakkını temsil eden menkul kıymetlerdir. |
|
Yabancı Ortaklık |
Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dışarıda
yerleşik kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre yabancı sermaye
piyasası araçlarını çıkaran ortaklıklar ile yatırım
ortaklıklarıdır. |
|
Yabancı Sermaye Piyasası Araçları |
Çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan ve
Kurulca niteliği belirlenen menkul kıymetler ile hak ve
alacakları temsil eden diğer kağıtlardır. |
|
Yabancı Yatırım Fonu |
Kanun’da tanımlanan yatırım fonlarına benzer özellikleri taşıdığı
Kurul’ca kabul edilen, yurtdışında kurulmuş yatırım fonlarıdır. |
|
Yapay Piyasa / Yapay Fiyat |
Bir veya birkaç üyenin, bir veya birden fazla seanslar boyunca
herhangi bir menkul kıymet için, sözkonusu menkul kıymetin gerçek
piyasa değerini yansıtmayacak şekilde fiyat (yapay fiyat)
teşekkül ettirecek şekilde sürekli olarak önceki alım emrine göre
daha yüksek fiyatlarda alım emirleri veya sürekli olarak daha
düşük fiyatlarda satım emirlerinin borsaya iletilmesi ile
oluşturmaya çalışılan piyasaya yapay piyasa denir. |
|
Yatırım Danışmanlığı |
Müşterilere, sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden
ortaklık ve kuruluşlar, şirket birleşme ve el değiştirmeleri,
şirketlerin finansman ihtiyacının karşılanması hakkında ve
benzeri konularda yönlendirici nitelikte yazılı veya sözlü yorum
ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması faaliyetidir. |
|
Yatırım Fonu |
Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, belge
sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet
ilkesine göre sermaye piyasası araçları ile ulusal ve
uluslararası borsalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli
madenlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan mal
varlığıdır. |
|
Yatırım Fonu Katılma Belgesi |
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı
sahip olduğu hakları taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını
gösteren kıymetli evraktır. |
|
Yatırım Ortaklıkları |
Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda
veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer
kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık
şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası
kurumlarıdır. |
|
Yeniden Değerleme |
Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana tabi
maddi duran varlıklarının enflasyon sebebiyle elde etme maliyeti
ile piyasa değeri arasında oluşan farkın bilançoların sağlıklı
bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı
tarafından her yıl açıklanan oranlar dahilinde değerinin
yükseltilmesidir. |
|
Yeni Hisse Pazarı |
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin
sermaye artırımlarının bir hesap dönemi içinde temettü
ödemesinden önce gerçekleşmesi durumunda, üzerinde geçmiş yıl
temettü kuponu bulunmayan ”Yeni” hisse senetlerinin, temettünün
ödenmeye başladığı ilk güne kadar geçici süre ile işlem gördüğü
pazardır. |
|
Yeni Şirketler Pazarı |
Yeni kurulmuş olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşıyan ve
hisse senetlerini Borsa’da veya Borsa dışında ilk kez halka arz
etmek suretiyle halka açılacak şirketlerin hisse senetlerinin
Borsa'’a güven ve şeffaflık ortamında, organize bir piyasada
işlem görmesini sağlamak amacıyla kurulmuş pazardır. |
|
Zaman Önceliği |
Hisse Senetleri Piyasası’nda, fiyat eşitliği halinde, sisteme
zaman açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak
karşılanmasıdır. |