Büyükanıt Paşa'nın konuşması, "askerin, Erdoğan'a 'Çankaya'ya çıkma' telkinleri yaptığı" yolundaki tüm iddiaların üzerini çizmiş bulunuyor.

Genelkurmay'daki basın toplantısından bir gün öncesine kadar, Erdoğan'ın, Çankaya'ya çıkmaktan vazgeçmesi halinde "askerden korktuğu, sindiği, askerden çekindiği damgasını yiyeceği" ipoteği vardı.
Bu psikolojik ipotek kalktı. Erdoğan da, Büyükanıt Paşa'nın "devlet adamı gradosunda konuştuğu" yorumunu yapmadı mı?..

Artık, Erdoğan dilerse, "Düşündüm, ülke ve partimin yararları gereği, cumhurbaşkanlığına adaylığımı koymuyorum" diyebilir.

Bunu söyleyebilecek hareket alanına sahip oldu.
........................
Büyükanıt, konuşmasında, demokrasi ve hukuk çerçevesi içinde kalarak bir strateji de uygulamış oldu...
Kimse "Genelkurmay'daki toplantının ve Büyükanıt Paşa'nın üslubunun" tartışmasına girmiyor.

Böylece asker kesiminin verdiği "Seçilecek cumhurbaşkanı başta laiklik olmak üzere cumhuriyetin temel değerlerine sözde değil, özde bağlı olmalı, bunu uygulamalarına yansıtmalı" mesajı, net ve açık olarak öne çıktı.

Konuşmanın çerçevesi tartışılsaydı, içindeki mesaj, o toz duman içinde görünmez hale gelebilirdi.

........................

Bu mesaj, kamuoyu belleğine bir kayıttır.

Sadece askerin sesi değil, bu toplumun çoğunluğunun beklentisi ve Türkiye'nin ihtiyacıdır.
Çankaya'ya çıkacak kişi kim olursa olsun "sözde değil, özde" vurgusuna duyarlı olmalıdır.

Seçilecek kişi için önyargılı olmama, onun seçildikten sonraki davranışlarının dikkatle izlenmeyeceği gibi anlaşılmasın.

Cumhurbaşkanı A. N. Sezer, ürpertici bir saptamasını dile getirdi:
"Türkiye'de siyasal rejim, cumhuriyet kurulduğundan beri, hiçbir dönemde, günümüzde olduğu kadar tehlikeyle karşı karşıya kalmamıştır."

Daha sonraki cümlelerinde, dayanaklarını şöyle açıklıyor:
"......... Çağdışı görüntüler, dinci fetvalar, saldırılar ve karışmalar, kamusal alanlarda türban kullanılmamasına ilişkin tüm Yüksek Yargı Kararlarına karşı tutumlar, görevi din adamı yetiştirmek olan okulları bitirenler ile tarikat ve cemaat mensuplarının devletin her kademesine yerleştirilmesi çalışmaları, Türkiye'nin nereye götürülmek istendiğinin anlaşılması için yeterli olacaktır."

Soru: "Nereye götürülmek isteniyor?"
Sezer'in tanımı şöyle:
"Dış güçler, Türkiye'nin İslam ülkelerine model olabilmesi için öncelikle siyasal rejiminin 'laik cumhuriyet'ten 'demokratik cumhuriyet' adı altında 'ılımlı İslam cumhuriyeti'ne dönüştürülmesini öngörmekteler."
Sezer bu model için alarm veriyor:
"İrticai bir modeldir. ........ Ilımlı İslam'ın çok kısa sürede radikal İslam'a dönüşmesi kaçınılmazdır."

ABD'ye fikir üretenlere göre, "Türkiye'nin Ortadoğu'da sesinin dinlenmesi için laiklikten uzaklaşması ve devlet yapısında İslam dokusunu daha belirleyici olması gerekir. Çünkü... Diğer İslam ülkeleri, ancak böyle bir Türkiye'ye kuşku duymazlar."

Bu fikir ve politika üreten kurumlara göre Türkiye, laiklikle arasına mesafe koyarken diğer radikal İslam ülkeleri de demokrasi kurumlarına mahcup ve kerhen de olsa adımlar atarak, Türkiye'nin "ılımlı İslam" diye tanımlanabilecek siyaset coğrafyasına yaklaşabilirler.

Bir diğer aşama ise... Yörede mümkün olduğunca çok sayıda ve küçük devlet üretmektir. Bunlar, dine, mezhebe, ırka dayalı olabilir, ama önemli olan sayılarının çokluğu ve küçüklüğüdür... Onlara ancak böyle söz geçirilebilir. Zengin petrol yatakları olan bölgeye böyle egemen olunabilir. Üçe ayrılmakta olan Irak, bu uygulamanın laboratuvar deneyidir.