Artık bizim aile için gelenekselleşmeye başlamış olan her şey dahil sistemli bir haftalık yaz tatilini geçen hafta Alanya´da bir otelde geçirdik. Otel misafirlerinin üçte ikisi Rus, tek tük Alman aileleri var, gerisi Türk. Antalya ve havalisinde her şey dahil sistemine dahil otellerde ezici çoğunluk genellikle Ruslarda oluyor. 5 6 yıl önce daha bir saygılıydılar. Sanki böyle komünizmden yeni çıkmışlar ama hakları da ellerinden alınabilirmiş gibi bir tedirginlik içindeydiler. Zaman geçtikçe haklarının geri alınmayacağını idrak ettiklerinden midir nedir saygıya filan boşvermeye başladılar. İte kaka kuyrukların önüne geçiyorlar, hangi yöne gittiğine bakmadan asansöre biniyorlar. Önemli olan fırsatı kaçırmamak, asansörün hangi yöne gittiği ikincil önemde. "Ya kalmazsa" duygusunu henüz atamamışlar üzerlerinden. O nedenle her şey dahil sistemi tam Ruslara göre icat edilmiş bir sistem. Yokluktan çıktıkları için yeseler de yemeseler de alıp stokluyorlar. Tipik bir Rus aile yemek alımı konusunda müthiş organize çalışıyor. Baba et, tavuk ya da balık ızgarası yapılan bölüme gidiyor ve ailenin et, tavuk, balık ihtiyacını alıyor. Anne salata, meze ve zeytinyağlılar bölümünde çalışıyor. Çocuklar da tatlı ve meyveleri toparlıyorlar. Böylece masa bir anda donanıyor. Dört kişilik bir Rus ailenin masasını görünce gözlerine inanamıyor insan. O masadaki yiyeceklerle en az on kişi doyar. Zaten masadaki yiyeceklerin yarısı yenmeden kalıyor ve atılıyor, ya da ertesi gün başka bir kılıkta yeni bir yemek olarak çıkıyor karşınıza. Ruslar, belli ki yükselen petrol fiyatları sonucu zenginleşmişler ve bu hızlı zenginleşme onları obeziteye
itmiş. "Paran mı var derdin var" diye boşuna söylememişler. İnsan Rusların beş-altı yıl önceki haliyle şimdiki halini kıyaslayınca bu söze hak veriyor.
Bu ayın National Geographic Türkiye dergisinde Çin´le ilgili bir makale okudum. Makalede yazıldığına göre düz bir inşaat işçisinin saat ücreti yaklaşık olarak 52 kuruşmuş. Sendika yok, sosyal güvenlik yok. Bizdeki usul 20 gün, günde 8 saat çalışıldığını varsaysak, hafta tatilinde ücret alamadığına göre, aylık geliri 83 YTL oluyor. Sanayi işçisinin saat ücreti ise yaklaşık 1.3 YTL. Aynı hesapla gidersek aylık ücretinin 208 YTL olduğunu görüyoruz. Aynı makalede bazı başka çarpıcı saptamalar var. Uyanık bir Çinli usta basit bir plastik parça imal eden Avrupa yapımı bir makineyi bire bir kopyalıyor ve imal ediyor. Sonra bulduğu ortaklarla birlikte imalata başlıyor. Bir süre sonra o kopyaladığı makineyi kopyalayıp tekrar satıyor. Makinenin ilk kopyasını yapıp da ortak olduğu adamlar, kopyanın kopyasını yapıp tekrar sattığı için adamı cezalandırmaya uğraşıyorlar. Alanya´da Çin´den gelen taklit saatler satılıyor. Aralarında öyleleri var ki aslıyla ayırt etmek mümkün değil. Bir de daha uydurukları var. Herhalde onlar da yukarıda değindiğim makine gibi kopyanın kopyası.
Rusya ve Çin bir zamanlar kapitalizme karşı sosyalizmin gerçek kalesi olma konusunda yarışıyorlardı. Şimdilerde Ruslar, petrol ve doğalgazın yarattığı gelir artışıyla Antalya ve havalisindeki otellerde her şey dahil sisteminin esiri olmuş, habire yiyip içiyor ve bir zamanlar kapitalizmin en kötü yanı olarak eleştirdikleri aşırı tüketimin içinde boğuluyorlar. Çinliler ise vahşi kapitalizm diye yerden yere vurdukları sistemin yapamadığı kadar emek sömürüsü yoluyla ve fikri mülkiyet haklarını ayaklar altına alıp korsanlık yaparak kalkınmayı deniyorlar.
Turizmde yeni şeyler bulmamız artık şart. Ruslar biraz daha zenginleşip başka yerlere gitmeye başlarlarsa ve Çinliler de taklit işini bırakırlarsa, Rus turistlere satmak üzere Çin´den getirdiğimiz taklit mallar ile orta yerde kalıveririz. Bir sözüm de her şey dahil sistemini eleştiren esnafa. Madem turistler otellerinden çıkmıyorlar, siz oralara gitsenize. Artık süpermarketler bile semtlere minibüs servisi veriyor. İstanbul´da eski Ulus pazarı esnafı da uygulardı bu sistemi. Siz de yapsanıza.