Mayis ayinda sona erecek olan 19. stand-by düzenlemesinin Ankara´da baslayan yedinci gözden geçirme çalismalari, IMF yillik genel kurul toplantisi nedeniyle Washington´da devam etti ama tamamlanamadi.
IMF´nin bu gözden geçirmeye iliskin olarak Türkiye ekonomisiyle ilgili açiklamasinda özetle sunlar yer aliyor:
(1) Ekonomi iyi durumda ve gelecege dönük görünümü pozitif
(2) Merkez Bankasi´nin izledigi dikkatli para politikasi sayesinde enflasyon üzerinde baski yaratan iç ve dis talep dengelendi, seçimlerin bitmesi ve belirsizligin kalkmasi sonucunda yatirimci güveni geri geldi ve yabanci sermaye yatirimlari yeniden canlanmaya yöneldi.
(3) Önümüzdeki yil ekonomik büyümenin yüzde 5.5 olmasi, enflasyonun düsmeye devam etmesi, cari açigin yüzde 8´den düsük bir oranda gerçeklesmesi bekleniyor.
(4) Önümüzdeki dönemin en önemli riskleri; petrol fiyatlarinin yüksek düzeyde seyri ve liranin degerlenmeye devam etmesi olarak görünüyor.
(5) 2007 yili boyunca mali performansta önemli ölçüde zayiflama ortaya çikti. Bu nedenle enflasyonla mücadele para politikasinin üzerine yikildi.
(6) Faiz disi harcamalarin artmasinin yani sira vergi gelirlerinin düsmesi ve enerji kuruluslarinin mali durumlarinin bozulmasiyla faiz disi fazlanin hükümetin hedefi olarak açiklanan yüzde 6.7´nin oldukça altinda gerçeklesmesi bekleniyor.
(7) Mali performanstaki bu bozulmayi gidermek için 2008 bütçesi ve ona bagli olarak yapilacak yapisal reformlarin yeni bir hamle yapabilmek için çok önemli bir firsat ve imkân yaratabilecegi düsünülüyor.
(8) Bugüne kadar uygulanan yüzde 6.5´luk faiz disi fazla orani; borç yükünün, enflasyonun, reel faiz oraninin düsmesine yardimci oldu ve özel kesimin büyümeye öncülük etmesinin yolunu açti. Buna karsilik hükümetin faiz disi fazlada, gelirlerin düsmesinden kaynaklanacak 1 puanlik bir indirimi, faiz disi harcamalari da azaltmayi hedefleyerek yapmasi anlayisla karsilaniyor ve amaca hizmet etmeye yetecek bir oran olarak kabul ediliyor.
(9) Mali performansin yeniden toparlanabilmesi ve bozulmanin giderilebilmesi için yapisal reformlarin hizla yapilmasi, Halkbank´in özellestirilmesi ve enerji kuruluslarinin finansal yapilarinin düzeltilmesi sart görülüyor.
(10) Merkez Bankasi´nin faiz indirimi anlayisla karsilaniyor, buna karsilik gelecek günlerde bu yolda devam edilmesinin enflasyondaki gelismelere göre biçimlendirilmesinin gerektigi düsünülüyor.
Devam eden 19. stand-by düzenlemesiyle Türkiye´nin IMF´den 10.3 milyar dolar kullanmasi öngörülmüstü. Türkiye bugüne kadar bu miktarin 6.8 milyar dolarlik bölümünü kullandi. Kullanabilecegi 3.5 milyar dolarlik imkân daha bulunuyor. Bunu kullanabilmesi stand by düzenlemesiyle üstlendigi taahhütleri yerine getirmesine bagli bulunuyor. Önemli olan bu parasal imkânin bir bölümünün daha kullanilmasi degil. Türkiye´nin bugünkü durumuyla bu paranin kullanimina ihtiyaci yok. Türkiye´nin ihtiyaci olan sey IMF´nin Türkiye hakkinda uluslararasi kamu oyuna olumlu mesajlar vermeye devam etmesi. IMF, Türkiye hakkinda olumsuz seyler söylemiyor. Bunda Türkiye´nin geçmis bes yilda yarattigi olumlu tablonun büyük etkisi var. Eskiden olsa IMF, bu mali performans bozulmasi ve yapisal reformlardaki gecikmenin sonucunda sert açiklamalar yapardi. Buna karsilik önümüzdeki dönemde bozulan mali performansi düzeltecek önlemler alinmaz ve yapisal reformlar gerçeklestirilmeye baslanmazsa son bes yilda yaratilan itibarin durumu kurtarmaya yetmeyecegini görmek gerek. Yani anlayacaginiz ciddi önlemler bizi bekliyor.
3 Temmuz 2007 günlü Radikal´de ´Seçimden sonra tufan´ baslikli yazimi söyle bitirmistim: ´2000´lere kadar bütçe açigimiz vardi, cari açigimiz ihmal edilebilir boyuttaydi. 2003´ten sonra bütçe açigimiz azaldi, cari açigimiz artti. Seçimden sonra büyük cari açiga eslik etmeye yönelmis bir bütçe açigini tartisiyor olacagiz.´